Ademhaling en Prana
In deze blog wil ik je wat verdiepende informatie geven over de ademhaling en wat prana is. De meesten van ons weten wel ongeveer hoe de ademhaling werkt. Het is minder bekend dat wij via de ademhaling niet alleen zuurstof opnemen en koolzuur afgeven maar dat ademen er ook voor zorgt dat je levensenergie opneemt. Dit wordt Prana genoemd. Na een korte inleiding over de ademhaling leg ik uit wat dit inhoud.
Wanneer wij worden geboren is het eerste dat wij doen inademen en ons leven eindigt met een laatste uitademing. Ademen is dus leven. We ademen ons hele leven zonder erbij na te denken. Eigenlijk ademen “wij” ook niet, dat regelt ons lichaam zelf onder invloed van allerlei chemische processen. Het is natuurlijk fijn dat ons lichaam dit zo goed regelt maar het zorgt er tevens voor dat veel mensen eigenlijk nooit stilstaan bij hoe ze ademen en de effecten die dit heeft op hun lichamelijk en mentaal welbevinden. Dit terwijl de ademhaling hierin een cruciale rol speelt.
Hoe je ademt bepaalt voor een groot deel hoe jij je voelt. Het omgekeerde geldt ook, je ademt zoals jij je voelt. Voor yogi’s en anderen, die zelf bewust ademen, is het voldoende om naar de ademhaling van iemand te kijken om te weten hoe zijn fysieke en psychische toestand van dat moment is. Je kunt dus zeggen dat jouw ademhaling het visitekaartje van het moment is. De ademhaling en het autonome zenuwstelsel beïnvloeden elkaar wederzijds. Dit gebeurt onder invloed van hormonale processen.
Een rustige buikademhaling is een gezonde ademhaling. Hierbij worden de inwendige organen gemasseerd waardoor de spijsvertering verbeterd. Andere voordelen zijn dat het stress vermindert, een verbeterde slaapkwaliteit geeft, je focus en concentratie verbetert, je immuunsysteem versterkt en je energieniveaus verhoogd. Als je goed doorademt, naar je buik, neem je meer prana op dan wanneer je een “hoge” ademhaling hebt.
Wat is Prana?
Het woord “prana” komt uit het Sanskriet en betekent letterlijk vitale levensenergie of levenskracht. Het is de kracht die we nodig hebben voor alle levensactiviteiten zoals praten, bewegen, denken, verteren, ademen, enz. Prana is niet hetzelfde als “ademen” maar de ademhaling is wel een belangrijk voertuig voor de opname van prana. Daarnaast halen we prana uit voedsel, drinken, zonlicht, en alle denkprocessen.
Het hele universum is een manifestatie van prana, de oorspronkelijke creatieve kracht.
Zonder prana kan er geen leven bestaan. Het is de verbindende schakel tussen het lichaam en geest, tussen alle levensvormen en het ongemanifesteerde. Deze stroom van energie wordt beïnvloed door alles wat we in het leven ervaren en hoe wij hierop reageren. Door opgekropte emoties , stress of ziekten kunnen er blokkades ontstaan waardoor je minder goed in staat bent om prana op te nemen. Ons doel is dus om prana bij ons te houden want als dit lukt ervaren we meer levenslust, minder klachten en hebben we meer energie. Ons pranisch of energetisch lichaam strekt zich tot 30 cm vanaf ons fysieke lichaam uit.
Prana stroomt, net als het bloed, door kanalen, die nadi’s worden genoemd. Volgens de Indiase en Ayurvedische tradities zijn er 72.00 nadi’s. De drie meest belangrijke zijn Ida, Pingala en Sushuma.
Zij beginnen alle drie bij het stuitchakra. Sushuma stroomt via de wervelkolom rechtstreeks door naar het kruinchakra. Ida (yin energie) en Pingala (yang energie) slingeren zich, via de chakra’s omhoog naar respectievelijk het linker- en rechter neusgat. Door bewust te ademen kun je deze energie sturen.
Via de zeven grote energiecentra, de chakra’s, wordt de Prana weer verdeeld over de Vayu’s. Dit zijn energiestromen die ook wel “bewegingen van de wind door het lichaam”worden genoemd.
Wat zijn Vayu’s ?
Samengevat wordt prana dus via de ademhaling uit de omgeving gehaald. Daarnaast wordt het in het lichaam opgenomen uit; voedsel (aarde), drinken (water), energie van het zonlicht (vuur), ademen (lucht) en het denken (akasha). Al deze levensenergie of prana moet natuurlijk weer getransporteerd worden door het hele lichaam heen om er iets aan te kunnen hebben. Daarom zijn er verschillende stromen van energie met elk hun specifieke functie.
In de yogatraditie wordt er over vijf winden of Vayu’s gesproken:
Prana , Apana, Samana, Udana en Vyana vayu. Op de schematische afbeelding hiernaast kun je zien in welke richting ze stromen.
Prana Vayu (opname) wordt uit de omgeving gehaald en over alle andere vayu’s verdeeld. Het bestuurt de ademhaling en het gebied boven het middenrif. De belangrijkste functie is gasuitwisseling. Hiervan zijn alle energetische processen afhankelijk. Prana vayu heeft invloed op de hartbeweging, het denken, de zintuigen, de bloedsomloop en het zenuwstelsel en behoort bij het element lucht.
Apana Vayu (uitscheiding) circuleert in het gebied van de lage buikspieren en het bekken, onder de navel. Bij een rustige buikademhaling stroomt de adem tot diep in de longen en worden de organen in de buik gemasseerd wat een gunstige invloed heeft op de spijsvertering.
Het is de energiestroom die naar beneden of naar buiten toe beweegt en daarmee invloed heeft op de uitscheidende processen in het onderlichaam zoals urinelozing, ontlasting en menstruatie. Wanneer je klachten hebt van: obstipatie, menstruatie, impotentie of je vindt het moeilijk om herinneringen uit het verleden los te laten dan is de energie in dit gebied niet optimaal. Apana Vayu is gekoppeld aan het element aarde.
Samana Vayu (assimilatie) verbindt de opnemende stroom van prana vayu en de uitscheidende stroom van apana vayu. Je kunt het vergelijken met de opname van je voedsel (prana), het verwerken ervan in de spijsvertering (samana) en de uitscheiding (apana). Het is verantwoordelijk voor de opname van alles wat we tot ons nemen (voedsel, indrukken), absorbeert, verteert en consolideert het zowel op fysiek als mentaal niveau.
Het herinnert ons eraan dat, in een drukke wereld met veel prikkels, in jezelf keren soms de beste manier is om rust te brengen. Een sterke samana vayu helpt ons om moeilijke emoties of ervaringen te verteren en deze te zien als een leerervaring. Is samana verzwakt dan kan dit een impact hebben op de spijsvertering, een gevoel geven van fysieke uitputting en is er afweer tegen “moeilijke ervaringen” of uitdagingen in het leven. De energie van deze vayu circuleert rond de navel en is gekoppeld aan het element vuur.
Udana Vayu (expressie) is de energiestroom in het lichaam die vanuit het middenrif omhoog beweegt. Door Udana kunnen we rechtop staan, ons hoofd rechtop houden, en levensenthousiasme tot uiting brengen. Het is ook verantwoordelijk voor het pompen van bloed naar de hersenen, het geven van kleur aan het gezicht, en de mogelijkheid om stemgeluid voort te brengen. Het helpt ons bij het uiten van onze gevoelens, te vertellen hoe we ons echt voelen; kortom om onze diepste gevoelens een stem te durven geven. Het staat voor expressie en groei en een verzwakte Udana Vayu betekent stilstand en stagnatie in ons dagelijks leven. Udana vayu heeft ook invloed op alle denkprocessen en behoort bij het element akasha of ether.
Vayana Vayu (regulatie van alle levensprocessen) stroomt, in tegenstelling tot de andere vayu’s niet in één bepaald deel van het lichaam maar beweegt van het midden van ons lichaam naar de uiteinden. Deze stroom doordringt het hele lichaam. De meest belangrijke plek van deze vayu is het hart. Hier vandaan wordt de prana, die door de longen is opgenomen, door het lichaam verspreid. Is deze sterk dan helpt het ons om meer open te staan voor liefde en mededogen en weerspiegelt het ons innerlijke bewustzijn. Vyana Vayu is gekoppeld aan het element water en is de meest fundamentele vayu.
Vayus helpen ons dus om een beter evenwicht te vinden in ons dagelijks leven. Ze helpen ons om te aarden (Apana Vayu), vanuit het buikgevoel te reageren (Samana Vayu), te reflecteren (Prana Vayu), opwaartsbewegen (Udana Vayu) en met zachte ogen naar onszelf en anderen te kijken(Vyana Vayu).
De Vayus leren ons hoe lichaam en geest kunnen samenwerken en hoe we die complexe samenwerking met een goede ademhaling en meditatie nog meer kunnen verdiepen. Hoe wij hiermee invloed kunnen uitoefenen op onze energieniveaus en hoe wij ons voelen.
Ik hoop je met deze blog dieper inzicht te hebben gegeven in de energetische uitwerking die ademen op je lichaam en gevoel van welbevinden heeft en wens je veel succes toe bij het rustig, bewust en ontspannen ademen. Warme groet, José
